Inleiding
Wanneer we praten over de gezondheid van vrouwelijke atleten, richten we ons vaak op training, voeding en prestaties. Echter, de menstruatiecyclus speelt een cruciale rol in het welzijn, het herstelvermogen en de sportprestaties van vrouwen. Menstruatieklachten kunnen aanzienlijke invloed hebben op zowel trainingen als wedstrijden. Ondanks de impact blijft menstruatie vaak een onderwerp waar weinig over wordt gesproken binnen de topsport. Toch doorbreken enkele topsporters dit taboe, waardoor er meer bewustzijn ontstaat over de invloed van de menstruatiecyclus op vrouwelijke atleten.
De Vrouwelijke Atleet
Op een symposium over "de vrouwelijke atleet" in 2026 werd specifiek aandacht besteed aan het belang van voldoende energie voor de gezondheid en sportprestaties. Lage energiebeschikbaarheid kan leiden tot problemen zoals Relative Energy Deficiency in Sport (RED-S), wat verschillende systemen in het lichaam kan verstoren, waaronder de hormoonhuishouding, botgezondheid en het immuunsysteem.
RED-S en Endocriene Veranderingen
RED-S kan leiden tot hormonale verstoringen bij vrouwelijke atleten, met gevolgen voor de reproductieve gezondheid, botmetabolisme en sportprestaties. Deze hormonale veranderingen kunnen ook invloed hebben op de mondgezondheid, aangezien orale weefsels gevoelig zijn voor fluctuaties in geslachtshormonen.
Invloed van Hormonale Veranderingen op de Mondgezondheid: Hormonale veranderingen kunnen direct effect hebben op de orale omgeving, met mogelijke gevolgen zoals verminderde speekselproductie, verhoogde gevoeligheid van tandvlees voor bacteriële plaque en ontstekingsactiviteiten in het parodontium.
Andere Mechanismen: Naast hormonale veranderingen zijn er verschillende andere mechanismen waardoor RED-S de mondgezondheid negatief kan beïnvloeden, zoals voedingstekorten, immuun disfunctie, uitdroging en het gebruik van sportvoeding.
Klinische Implicaties
Zorgverleners dienen alert te zijn op tekenen van lage energiebeschikbaarheid en RED-S bij vrouwelijke atleten. Monzorgprofessionals kunnen een belangrijke rol spelen bij het signaleren van mogelijke problemen zoals cariës, xerostomie en tandvleesontstekingen.
Conclusie
RED-S is een complex syndroom dat zich ontwikkelt door chronische lage energiebeschikbaarheid en hormonale verstoringen. Dit kan zowel systemische gezondheid als mondgezondheid beïnvloeden. Een integrale benadering van de vrouwelijke atleet is essentieel voor screening, preventie en behandeling.
Referenties:
Gallant TL, Ong LF, Wong L, Sparks M, Wilson E, Puglisi JL, Gerriets VA. Low Energy Availability and Relative Energy Deficiency in Sport: A Systematic Review and Meta-analysis. Sports Med. 2025 Feb;55(2):325-339. doi: 10.1007/s40279-024-02130-0. Epub 2024 Nov 1. PMID: 39485653.
Melin AK, Heikura IA, Tenforde A, Mountjoy M. Energy Availability in Athletics: Health, Performance, and Physique. Int J Sport Nutr Exerc Metab. 2019 Mar 1;29(2):152-164. doi: 10.1123/ijsnem.2018-0201. Epub 2019 Feb 26. PMID: 30632422.